Nöbetçi Eczaneler
Kanda 5 mg.’ı geçmemesi ideal olan ürik asit bazı insanlarda yüksek değerlere ulaşıp dokulara, özellikle de eklemlere yerleşebilir, eklem boşluğunda iğne şeklinde kristaller oluşturabilir. Vücut bu kristallere bir saldırı başlatabilir, iltihaplanma, kızarıklık ve ağrıya neden olan bu saldırının sonucunda gut hastalığı oluşur.
Gut oluşumu için yüksek ürik asit gerekli olsa da tek başına yeterli değildir. Ürik asit düzeyi yüksek olan her dört kişinin birinde gut oluşur. Bunun nedenleri henüz iyi anlaşılamamıştır. Genetik faktörler sorumlu olabilir.
Gut hastalığına yol açabilecek düzeyde ürik asitin üç ana nedeni vardır:
1. Besinler : Bazı besinlerde yüksek düzeyde bulunan pürin isimli maddenin vücutta işlenmesi ile ürik asit oluşur. Pürin bakımından zengin besinler şunlardır :
Kırmızı et, karaciğer, deniz ürünleri (özellikle somon, karides, ıstakoz ve sardalye) yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren yiyecek ve içecekler, mercimek, mısır, soya fasulyesi, nohut, bezelye, kuşkonmaz, karnabahar, ıspanak.
Beslenme tarzı, durumu ağırlaştırsa da, gut hastalığına neden olmaz. Var olan gutun atağını tetikleyebilir.
Alkol : Özellikle bira vücutta ürik asit üretimini arttırır, vücuttan atılmasını ise azaltır.
2. Vücut tarafından yüksek miktarda ürik asit üretimi : Genetik metabolik bozukluklar, lösemi, kemoterapi ve bilinmeyen nedenlerle ürik asit üretimi artmış olabilir.
3. Böbrek yetmezliği, açlık, aşırı alkol kullanımı, aspirin, ve bazı idrar söktürücüler ürik asitin idrarla atılmasını azaltabilir.
Gut riskini arttıran etkenler :
* Yüksek miktarda pürinli gıda ve aşırı miktarda alkol tüketmek.
* Obezite.
* Aile öyküsü.
* Diyabet, obezite, kalp veya böbrek yetmezliği.
* Hipertansiyon. Bu kişilerde gut riski hipertansiyonu olmayanların iki katıdır ama bunda tansiyon ilaçlarının bazılarında bulunan idrar söktürücülerin etkisi de olabilir.
Gut, erkeklerde kadınlardan üç kat sık görülür. Yaş arttıkça görülme oranı artar. Kadınlarda menopozdan önce nadirdir. Menopozdan sonra kadınlarda da gut görülebilir.
Ürik asit yüksekliği kalp damar hastalıkları bakımından bağımsız bir risk faktörüdür.
Ürik asit yüksekliği böbreklerde taş oluşumuna ve hasara yol açabilir.
Tedavinin yeri bu satırlar değil. Çünkü her sağlık sorununda olduğu gibi bu durum da hasta hekim işbirliğini gerektirir.
Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzmanı.