Nöbetçi Eczaneler
Kemik yapımının azalması, kemik kaybının artması ya da her ikisinin birlikte görülmesi; kemiklerin zayıflamasına, hatta kırılmasına yol açabilir. Bu tabloya osteoporoz (kemik erimesi) adı verilir.
Osteoporoza yol açabilen pek çok hastalık ve durum vardır. Bunların önemli bir kısmı, biz İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanlarının doğrudan ilgi alanındadır.
Toplam kemik kütlesi genellikle 20’li yaşların ortalarında en yüksek düzeye ulaşır. Bu yaştan sonra kemik yapımı ile yıkımı arasındaki denge yavaş yavaş kemik kaybı yönüne kayar.
Kadınlarda osteoporoz gelişme olasılığı erkeklere göre daha yüksektir. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:
* Kadınların kemik kütlesinin erkeklere göre daha düşük olması.
* Yetersiz protein ve kalsiyum alımının daha sık görülmesi,
* Menopoz sonrası Östrojen düzeyinin azalması.
* Ortalama yaşam süresinin daha uzun olması.
Menopoz sonrası ilk 5–10 yıl, kemik kaybının en hızlı olduğu dönemdir. Yumurtalıklarda östrojen üretildiği için, her iki yumurtalığın ameliyatla alınması durumunda kemik kaybı daha erken ve daha hızlı gelişebilir.
Erkeklerde osteoporoz daha geç yaşlarda ortaya çıkmakla birlikte, yaş ilerledikçe, testosteron düzeylerinin azalması, kronik hastalıklar ve bazı ilaçlar nedeniyle risk belirgin biçimde artar.
Osteoporoz çoğu zaman sessiz seyirli bir hastalıktır. Ciddi belirtiler ortaya çıkana kadar fark edilmeyebilir. Zaman içinde omurgada gelişen küçük kırıklara bağlı olarak sırt ve bel ağrıları, boy kısalması ve kamburlaşma görülebilir. En korkulan tablo ise kalça ve omurga kırıklarıdır. Bu kırıklar yaşam kalitesini ve bağımsızlığı ciddi biçimde etkiler.
Osteoporoz riskini artıran değiştirilemez faktörler şunlardır:
* Kadın cinsiyet.
* Menopoz sonrası dönem.
* İleri yaş.
* Ailede osteoporoz veya kalça kırığı öyküsü.
* Düşük vücut kitle indeksi.
Osteoporoza yol açabilen değiştirilebilir risk faktörleri ise şunlardır:
* Besinlerle yeterli kalsiyum ve protein alınmaması.
* Güneşten yeterince yararlanılmamasına ya da başka nedenlere bağlı D vitamini eksikliği.
* Sigara ve alkol kullanımı.
* Hareketsiz yaşam, ağırlık taşımayan egzersizler.
* Anoreksiya nervoza gibi yeme bozuklukları.
* Tirotoksikoz (zehirli guatr)
* Kandaki cinsiyet hormonlarının azalması.
* Uzun süreli kortizon kullanımı ve mide koruyucu olarak bilinen PPI grubu bazı mide ilaçları.
* Kronik böbrek yetmezliği.
* Uzun süren yağlı ishaller ve emilim bozuklukları.
Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA) ile osteoporoz tanısı kolayca konulabilir. Tanı konduktan sonra, varsa düzeltilebilir nedenlerin giderilmesi ilk adımdır. Gerekli durumlarda kemik kaybını azaltan veya kemik yapımını artıran ilaç tedavileri gündeme gelir.
Not : Paylaşımlarım genel bilgilendirme amaçlı olup mesajlaşarak tanı koymaya ve tedavi önermeye yönelik değildir. Sağlık sorunlarınız için öncelikle Aile Hekimliği’ne başvurmanız ve hekiminizin önerisi doğrultusunda hareket etmeniz en uygunudur.
Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzmanı