Nöbetçi Eczaneler
Böbrek taşları konusu Üroloji uzmanlarının alanına girer. Ancak İç Hastalıkları pratiğinde de sıkça karşılaştığımız bir durum olduğu için genel bilgilerle ilgili bir makale hazırladım. Tedavisi ile ilgili cerrahi veya girişimsel konulara girmem ise uygun olmaz.
Böbrek taşlarının başlıca nedenlerini özetleyeyim.
1. Yetersiz su tüketimi: Gün boyunca az su içmek, idrarın yoğunlaşmasına ve taş oluşturabilecek maddelerin çökmesine yol açar.
2. Sıcak iklim ve aşırı terleme: Terle kaybedilen sıvı yeterince yerine konmazsa idrar yoğunlaşır, taş riski artar.
3. Aile öyküsü: Genetik yatkınlığı olan kişilerde taş oluşma olasılığı daha yüksektir.
4. Beslenme alışkanlıkları:
Aşırı tuz kullanımı, idrarda kalsiyum atılımını artırarak taş oluşumunu kolaylaştırır.
Hayvansal proteinlerin (et, tavuk, balık vb.) fazla tüketilmesi de idrarın asidik hale gelmesine yol açar; bu durum ürik asit ve kalsiyum taşlarının oluşumuna zemin hazırlar.
Ayrıca ıspanak, pancar, çay, çikolata, fındık ve patates gibi oksalat açısından zengin gıdaların fazla tüketilmesi de taş riskini artırabilir.
Buna karşılık yeterli su içmek, sebze ve meyve yönünden zengin dengeli bir beslenme taş oluşumunu azaltabilir.
5. Metabolik hastalıklar: Hiperparatiroidi, gut, diyabet ve obezite gibi durumlar idrar bileşimini değiştirerek taş oluşumuna zemin hazırlayabilir.
6. Bazı ilaçlar: Uzun süreli bazı idrar söktürücülerin, antiasitlerin veya kalsiyum takviyelerinin kontrolsüz kullanımı taş oluşumuna katkıda bulunabilir.
7. İdrar yolu enfeksiyonları: Bazı bakteriler (özellikle Proteus türleri) idrarın kimyasını değiştirerek taş oluşumunu kolaylaştırır. Bu bakteriler üreyi parçalayıp idrarın alkalileşmesine neden olur; bu da “enfeksiyon taşları” olarak bilinen struvit taşlarının gelişmesine yol açabilir. Tekrarlayan enfeksiyonlar, idrar akışını bozarak ve kristallerin birikmesine zemin hazırlayarak taş riskini daha da artırır. Bu nedenle sık idrar yolu enfeksiyonu geçiren kişilerin yeterli sıvı alması, idrarını tutmaması ve gerekirse ürolojik değerlendirmeden geçmesi önemlidir.
Not: Paylaşımlarım genel bilgilendirme amaçlıdır. Sosyal medya tanı ve tedavi aracı değildir. Kişisel sağlık verilerinin ilaç isimlerinin yorumlarda yazılması doğru değildir.
Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzmanı.