OBEZİTE

Obezite, dünyada ve ülkemizde hızla artan önemli bir sağlık sorunudur. Kalp-damar hastalıkları, diyabet, hipertansiyon ve bazı kanser türleriyle yakından ilişkilidir. Ancak obezitenin nedeni konusunda sık sorulan bir soru vardır: “Obezite genetik midir, yoksa yaşam tarzından mı kaynaklanır?”

1. Genetik Etki : Bilimsel çalışmalar, genetik faktörlerin obezite riskinde %40–70 oranında etkili olabileceğini göstermektedir.

Bazı genlerdeki ( FTO, MC4R ) değişiklikler, iştahı artırarak veya enerji kullanımını azaltarak kilo alımına yatkınlık oluşturur. Aile öyküsü olan bireylerde obezite riski daha yüksektir. Fakat genetik yatkınlık kader değildir. Çevresel koşullar uygun değilse bu genler kendini göstermeyebilir.

2. Yaşam Tarzının Etkisi : Günümüzde obezite artışının en önemli nedeni yaşam tarzı değişiklikleridir. Yüksek kalorili, işlenmiş gıdaların tüketimi, hareketsizlik ve uzun süre oturma akışkanlığı, düzensiz uyku ve stres genetik yatkınlık olsun ya da olmasın, kilo artışına yol açabilir.

Örneğin genetik riski yüksek bir kişi, sağlıklı beslenme ve düzenli hareketle obeziteden korunabilir.

Genetik riski düşük bir kişi bile, kötü beslenme ve hareketsizlik nedeniyle obez olabilir.

3. Genetik ve Çevrenin Birlikte Etkisi :Son yıllardaki bilimsel veriler, obezitenin sadece “genetik” ya da sadece “yaşam tarzı” ile açıklanamayacağını ortaya koymuştur. Epigenetik denilen mekanizmalar, yaşam tarzının genlerin işleyişini değiştirebildiğini göstermektedir. Yani beslenme, egzersiz, stres yönetimi ve uyku düzeni obezite genlerini aktive edebilir veya baskılayabilir.

4. Sonuç :Genetik, obeziteye yatkınlık kazandırır. Yaşam tarzı, bu yatkınlığın açığa çıkıp çıkmayacağını belirler. Bu nedenle obeziteyle mücadelede bireysel genetik özellikler dikkate alınmalı, ancak temel strateji sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku ve stres yönetimi olmalıdır.

Not : Paylaşımlarım genel bilgilendirme amaçlıdır. Sosyal medya tanı ve tedavi aracı değildir. Kişisel sağlık verilerinin sosyal medyada paylaşılması doğru değildir.

Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzmanı.