HİPOGLİSEMİ NEDİR?

Hipoglisemi, kan şekerinin genellikle 70 mg/dL’nin altına düşmesi olarak tanımlanır.

Ancak her bireyin hipoglisemi eşiği farklıdır. Uzun süre yüksek kan şekeriyle yaşayan kişiler daha yüksek değerlerde bile hipoglisemi belirtileri hissedebilir. Hipoglisemi ani gelişebilir ve erken fark edilmezse ciddi sonuçlara yol açabilir.

HİPOGLİSEMİ BELİRTİLERİ

Hipoglisemi belirtileri genellikle ani başlar ve iki grupta değerlendirilebilir:

Erken (Adrenerjik) Belirtiler

Titreme

Soğuk terleme

Çarpıntı

Açlık hissi

Huzursuzluk

Sinirlilik

İleri (Nöroglikopenik) Belirtiler

Baş dönmesi

Bulanık görme

Konsantrasyon güçlüğü

Konuşma bozukluğu

Bilinç bulanıklığı

Bayılma

Nöbet

Koma

HİPOGLİSEMİ NEDEN TEHLİKELİDİR?

Beyin enerji kaynağı olarak esas olarak glukoz kullanır. Kan şekeri hızla düştüğünde beyin yeterli enerjiyi sağlayamaz.

Bu durumda:

Bilinç bulanıklığı

Bayılma

Nöbet

Hipoglisemik koma gelişebilir.

Tedavi edilmezse kalp ritim bozuklukları, travmaya bağlı yaralanmalar ve özellikle yaşlı hastalarda kalıcı beyin hasarı riski oluşabilir. Nadir durumlarda ani ölüm görülebilir. Bu nedenle hipoglisemi belirtileri asla hafife alınmamalıdır.

HİPOGLİSEMİNİN NEDENLERİ

Diyabet hastalarında

İnsülin dozunun fazla gelmesi

Bazı diyabet ilaçları (özellikle insülin ve insülin salgısını artıran ilaçlar)

Öğün atlanması

Yoğun egzersiz

Reaktif (Postprandiyal) Hipoglisemi Yüksek karbonhidratlı bir öğünden 2–4 saat sonra aşırı insülin salgılanmasına bağlı gelişebilir.

Mide ameliyatları sonrası (Dumping Sendromu) Gastrektomi veya tüp mide ameliyatlarından sonra besinlerin hızla ince bağırsağa geçmesi sonucu kan şekeri önce hızla yükselir, ardından aşırı insülin salgılanması ile düşer.

Yetersiz beslenme / çok düşük kalorili diyetler

Alkol Özellikle aç karnına alındığında karaciğerin glukoz üretimini baskılar. Gece ve sabah saatlerinde sessiz hipoglisemiye neden olabilir.

Hormonal nedenler

Kortizol eksikliği (Addison hastalığı)

Büyüme hormonu eksikliği

Hipotiroidi

İnsülinoma (pankreas kaynaklı tümör)

Relatif Hipoglisemi Kan şekeri normal sınırlar içinde olsa bile çok hızlı düşerse kişi hipoglisemi belirtileri yaşayabilir. Uzun süre yüksek şekere alışmış kişilerde daha sık görülür.

Bazı ilaçlar Nadiren bazı tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri), kinolon grubu antibiyotikler, disopiramid ve yüksek doz salisilatlar hipoglisemi riskini artırabilir. Ancak bu durum sık değildir.

HİPOGLİSEMİDE NE YAPILMALI?

Hipoglisemi fark edildiğinde hızlı müdahale gerekir.

15-15 kuralı uygulanabilir:

15 gram hızlı emilen karbonhidrat alınır:

3–4 kesme şeker

1 küçük bardak meyve suyu

1 yemek kaşığı bal veya reçel

15 dakika sonra kan şekeri tekrar kontrol edilir.

Düzelme yoksa aynı miktar tekrar verilir.

Bilinci kapalı hastaya ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.

Acil yardım (112) çağrılmalıdır.

Düzeldikten sonra kan şekerinin tekrar düşmemesi için küçük bir ara öğün önerilir.

SONUÇ

Hipoglisemi yalnızca şeker hastalarının yaşadığı bir durum değildir. Beslenme alışkanlıkları, ameliyat geçmişi, ilaç kullanımı ve hormonal bozukluklar da bu tabloya yol açabilir. Belirtiler tekrar ediyorsa mutlaka tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzm.