Nöbetçi Eczaneler
Ascoli Piceno’nun bir duvarına yazılmış sözler, 500 yıl sonra bile modern dünyanın sorunlarını açıklıyor.
“Yapabilen istemiyor, isteyen yapamıyor, bilen yapmıyor, yapan bilmiyor…”
Bu sözler 1529 yılında İtalya’nın Ascoli Piceno kentinde bir duvara kazınmıştı. O zamandan bu yana 500 yılı aşkın süre geçti, ama cümleler şaşırtıcı bir şekilde hâlâ geçerliliğini koruyor. Tarih, teknoloji ve toplum ne kadar değişirse değişsin, insan davranışlarındaki döngüsel kalıplar aynı kalıyor.
İnsanlık Tarihinin Döngüleri
Geçmişin en büyük sorunlarından biri, yetenek, istek ve bilgi arasındaki uyumsuzluk. Duvar yazısının her satırı, bu uyumsuzluğu net bir şekilde ortaya koyuyor:
-Yapabilen istemiyor: Yeteneği olanlar bazen sorumluluk almak istemiyor. Bu, tarih boyunca politikacılardan bilim insanlarına kadar birçok grupta görülebilen bir durum. Güç ve bilgiye sahip olan kişiler, risk almanın veya değişimin maliyetini düşündüğünde harekete geçmeyi erteleyebiliyor.
-İsteyen yapamıyor: Toplumda değişim isteyen, çaba harcamaya hazır insanlar var, ama çoğu zaman kaynak veya yetki eksikliği yüzünden harekete geçemiyorlar. Bugün girişimciler, aktivistler ve sivil toplum liderleri bu durumun modern temsilcileri.
-Bilen yapmıyor: Çözümü bilen kişiler bazen harekete geçmiyor. Politik veya ekonomik baskılar, etik kaygılar veya kişisel çıkar çatışmaları bu sessizliği açıklayabiliyor.
-Yapan bilmiyor: Nihayetinde bazı insanlar işin içine giriyor, ama ne yaptığının veya sonuçlarının farkında değiller. Günümüzde sosyal medya kullanıcıları bu kategoride yer alabilir.
“Dünya, bireylerin çabalarının ve yeteneklerinin uyumsuzluğu nedeniyle hâlâ yavaş, karmaşık ve çoğu zaman hatalarla dolu bir şekilde ilerliyor.”
Modern Dünyada 500 Yıllık Tekrar
Bu duvar yazısının anlamını modern yaşama uyarladığımızda şaşırtıcı paralellikler görüyoruz.
*Politika: Reform yapmak isteyen liderler bazen engellerle karşılaşıyor, yetkisi olanlar harekete geçmek istemiyor.
*İş Dünyası ve Teknoloji: Yenilik yapacak yetenekli kişiler risk almak istemiyor; meraklı girişimciler yeterli kaynağa sahip değil; uzmanlar biliyor ama uygulamıyor; uygulayanlar ise sürecin sonuçlarını anlamıyor.
*Sosyal Medya ve Toplum: İnsanlar farkında olmadan tepkiler veriyor, yanlış bilgi hızla yayılıyor ve toplumsal kaos artıyor.
Görüldüğü gibi, Ascoli Piceno duvarındaki mesaj sadece 16. yüzyılı anlatmıyor; bugün hâlâ geçerli bir tablo çiziyor. İnsan davranışları, teknolojik ve kültürel değişime rağmen döngüsel kalıyor.
Çözüm Mümkün mü?
Belki de çözüm, bu uyumsuzluk döngüsünü fark etmekten geçiyor. Yeteneği olanın harekete geçmesi, isteyeni güçlendirmek, bilenin paylaşması ve yapanın farkında olması…
Hepsi karmaşık ama imkânsız değil.
“Modern dünyada bu döngüyü kırabilecek en güçlü araç ise bilgi, eğitim ve sorumluluk bilinci.”
Ascoli Piceno’nun 1529’daki duvar yazısı, bugün bize hâlâ bir aynayı tutuyor: İnsanlık kendini tekrar ediyor, ama farkındalık ve kolektif çabayla bu tekrarın yönünü değiştirmek mümkün.